-
Today 20-10-2026 08:12:am
કેન્દ્ર સરકારના સંસ્કૃતિ મંત્રાલયે તાજેતરમાં બહાર પાડેલા ગેઝેટ નોટિફિકેશન બાદ કચ્છના ધોળાવીરા હડપ્પીય સ્મારકને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ ASI દ્વારા "કેટેગરી-A" સ્મારક જાહેર કરાયું છે. આ યાદીમાં દેશના એવા સ્મારકો આવે છે જેનું રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય મહત્વ સૌથી વધુ હોય. તાજમહેલ, લાલ કિલ્લો, કુતુબ મિનાર અને અજંતા-ઈલોરા જેવા સ્મારકો સાથે હવે ધોળાવીરાનું નામ પણ જોડાયું છે. ધોળાવીરાને 2021માં યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઈટનો દરજ્જો મળી ચૂક્યો છે. હવે કેટેગરી-A મળતા તેના સંરક્ષણ માટે કેન્દ્ર સરકારનું સીધું દેખરેખ અને વિશેષ ભંડોળ ફાળવાશે. ASIના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આનાથી ખોદકામ, સંશોધન, ડોક્યુમેન્ટેશન અને ડિજિટલ આર્કાઈવિંગને વેગ મળશે. નવા દરજ્જા સાથે ધોળાવીરાના 100 મીટરના પ્રતિબંધિત વિસ્તાર અને 200 મીટરના નિયંત્રિત વિસ્તારમાં કડક નિયમો લાગુ થયા છે. પ્રતિબંધિત વિસ્તારમાં કોઈપણ નવું બાંધકામ, ખેતી કે ખોદકામ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. નિયંત્રિત વિસ્તારમાં બાંધકામ કરવું હોય તો ASIની લેખિત મંજૂરી ફરજિયાત બનશે. સાથે જ મુલાકાતીઓ માટે પ્રવેશ ફ્રી ગાઈડ સુવિધા, ઇન્ફર્મેશન સેન્ટર, ટોઇલેટ અને પાર્કિંગ જેવી સુવિધાઓ પણ વધારવામાં આવશે. સ્મારકને નુકસાન પહોંચાડનાર સામે AMASR Act હેઠળ કડક કાર્યવાહી થશે. પ્રવાસન વિભાગનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી કચ્છમાં હેરિટેજ ટુરિઝમને મોટો વેગ મળશે અને સ્થાનિક લોકોને રોજગારી પણ મળશે.
શું છે ધોળાવીરાની ખાસિયત 1. *4500 વર્ષ જૂનું:* હડપ્પા સંસ્કૃતિનું સૌથી સુઆયોજિત શહેર 2. *પાણી વ્યવસ્થા:* 16 જળાશયો અને અદ્યતન ડ્રેનેજ સિસ્ટમ આજે પણ આશ્ચર્યજનક છે 3. *સ્ટેપવેલ અને કિલ્લા:* વિશ્વના સૌથી જૂના સ્ટેપવેલ અહીં જોવા મળે છે 4. *રણનું રત્ન:* કચ્છના રણમાં આવેલું આ સ્થળ હવે "ભારતનું પુરાતત્વીય હીરો" કહેવાય છે